Wanneer is een terugslagklep voor ventilatie nodig?

Een ventilator die uit staat, maar toch koude lucht uit het ventiel blaast: dat is een herkenbaar probleem in badkamer, toilet of bijkeuken. Met een terugslagklep ventilatie voorkomt u dat lucht vanuit het afvoerkanaal terug de woning in stroomt. Dat verhoogt het comfort en kan ook helpen tegen tocht, geuren en warmteverlies. De klep is klein en relatief eenvoudig te plaatsen, maar moet wel op de juiste plek en in de juiste maat worden gemonteerd.

Wat doet een terugslagklep bij ventilatie?

Een terugslagklep laat lucht in één richting door. Zodra een ventilator lucht naar buiten afzuigt, opent de klep door de luchtstroom. Stopt de ventilator, dan sluiten de klepbladen of het membraan. Zo wordt voorkomen dat buitenlucht, koude lucht uit een onverwarmde ruimte of lucht uit een ander aangesloten kanaal terugkomt.

Dit is iets anders dan een ventilatieventiel. Een ventiel bepaalt hoeveel lucht via een ruimte wordt afgezogen of ingeblazen. Een terugslagklep is er juist voor om ongewenste retourlucht tegen te houden. In veel installaties kunnen beide onderdelen aanwezig zijn, ieder met een eigen functie.

Een terugslagklep is vooral nuttig bij een individuele afzuigventilator die rechtstreeks op een dakdoorvoer, geveldoorvoer of lang kanaal is aangesloten. Denk aan een badkamerventilator die alleen draait tijdens en na het douchen. Zonder klep kan het kanaal buiten die momenten open blijven staan naar buiten.

Wanneer is een terugslagklep voor ventilatie nodig?

Of u een terugslagklep nodig heeft, hangt af van de opbouw van uw afzuiging. Bij een korte afvoer door de gevel merkt u soms weinig van retourlucht. Bij een lang verticaal kanaal naar het dak, een afvoer door een koude zolder of een kanaal met meerdere bochten is de kans op koudeval en tocht groter. Ook wind op de gevel of het dak kan lucht terug het kanaal in drukken.

In een toilet kan een terugslagklep geuroverlast beperken als er sprake is van een gedeeld afvoerkanaal of een kanaal waarop meerdere ventilatoren uitkomen. De klep voorkomt dan dat lucht van de ene ruimte via een stilstaande ventilator naar een andere ruimte stroomt. Let wel: een gedeeld kanaal vraagt om een installatie die hiervoor geschikt is. Plaats niet zomaar een klep als de afzuiging onderdeel is van een collectief of centraal systeem.

Bij mechanische ventilatie met een centrale box is een losse terugslagklep niet altijd nodig. De motor van de ventilatiebox en de bestaande kanalen bepalen dan de luchtstroom. Extra kleppen kunnen weerstand toevoegen, waardoor het systeem minder lucht afzuigt of meer geluid maakt. Controleer daarom eerst of er al een terugslagvoorziening in de ventilator, dakdoorvoer of aansluitbox zit.

Ook bij een keukenafzuigkap is de situatie anders dan bij badkamerafzuiging. Een afzuigkap met motor heeft vaak al een eigen terugslagklep. Bij een afzuigkap die op mechanische ventilatie is aangesloten, gelden weer andere regels. Daar is voldoende afzuigcapaciteit en een juiste aansluiting belangrijker dan zonder meer een extra klep plaatsen.

Kies het juiste type en de juiste maat

Terugslagkleppen zijn verkrijgbaar met klepbladen, een licht membraan, een veermechanisme of afsluitmechanisme. Voor de meeste woningtoepassingen is een kunststof klep met twee lichte bladen een praktische keuze. Die opent bij een relatief lage luchtdruk en sluit wanneer de ventilator stopt.

Een model met veer sluit doorgaans sneller en steviger, maar vraagt ook meer druk om te openen. Dat kan bij een krachtige ventilator prima werken. Bij een kleine badkamerventilator kan de extra weerstand juist nadelig zijn. De ventilator moet dan harder werken, met mogelijk meer geluid en minder luchtverplaatsing als gevolg.

De kanaaldiameter moet exact passen

De belangrijkste keuze is de aansluitmaat. In woningen komen onder meer ronde kanalen van 100, 125, 150 en 160 mm voor. Meet de binnen- of buitendiameter van het kanaal waarop u aansluit en controleer hoe de klep wordt gemonteerd: in het kanaal, over een spie-eind of in een verbindingsmof.

Een klep die te klein is, past niet zonder verloopstuk. Een te grote klep leidt tot lekkage of een instabiele montage. Gebruik alleen een verloop wanneer dat technisch nodig is. Iedere vernauwing in het afvoerkanaal verhoogt de weerstand en kan het geluidsniveau beïnvloeden.

Kies verder een klep die past bij het materiaal van uw ventilatiekanaal. Kunststof ventilatiekanalen en hulpstukken zijn licht, eenvoudig te verwerken en geschikt voor veel residentiële toepassingen. Bij metalen spirobuizen moet u vooral letten op een stevige, luchtdichte aansluiting. Tape of kit kan nodig zijn, maar gebruik dit alleen waar het product en de ondergrond daarvoor geschikt zijn.

De beste plaats in het ventilatiekanaal

Plaats de terugslagklep zo dicht mogelijk bij de plek waar retourlucht het systeem binnen kan komen. Bij een afzuigventilator in de badkamer is dat meestal direct achter de ventilator of verderop richting gevel- of dakdoorvoer. Welke plek het beste is, hangt af van de beschikbare ruimte en de constructie van het kanaal.

Direct achter de ventilator heeft als voordeel dat koude lucht niet door het hele kanaal terug kan trekken richting de ruimte. Plaatst u de klep vlak voor de geveldoorvoer, dan blijft het grootste deel van het kanaal wel afgesloten van buitenlucht, maar kan dat kanaaldeel in een koude ruimte nog afkoelen. Bij een kanaal op zolder kan isolatie daarom naast een terugslagklep verstandig zijn.

Houd de pijl op de klep altijd aan. Die geeft de richting van de afvoerlucht aan: van de woning naar buiten. Een omgekeerd gemonteerde klep blokkeert de afzuiging volledig of gedeeltelijk. Monteer de klep bij voorkeur in een recht stuk kanaal. Direct achter een scherpe bocht kan de luchtstroom onrustig zijn, waardoor de bladen niet mooi openen of sluiten.

Zorg ook dat de klep bereikbaar blijft. Stof, vet en vocht kunnen zich na verloop van tijd op de bladen afzetten. Vooral in een toilet, badkamer of keuken verdient een inspecteerbare montage de voorkeur. Een klep die achter een vast plafond of diep in een schacht verdwijnt, is lastiger te controleren wanneer hij gaat tikken of blijft hangen.

Montage: klein onderdeel, nauwkeurig werk

Schakel de ventilator uit voordat u begint. Meet vervolgens het kanaal en controleer of de luchtstroomrichting duidelijk is. Maak de aansluiting schoon en verwijder losse bramen, zodat de klep vlak en zonder spanning gemonteerd kan worden.

Steek of plaats de klep volgens het type aansluiting en bevestig de kanaaldelen luchtdicht. Bij kunststof hulpstukken is een passende mof of verbindingsstuk vaak voldoende. Gebruik geen overmatige hoeveelheid kit aan de binnenzijde van het kanaal. Kitresten kunnen de klepbladen raken en verhinderen dat ze goed sluiten.

Test na de montage met de ventilator ingeschakeld. U moet kunnen voelen dat lucht naar buiten wordt afgevoerd. Zet daarna de ventilator uit en luister of de klep sluit. Een lichte tik kan normaal zijn, zeker bij een model met klepbladen. Blijft de klep ratelen, dan kan er sprake zijn van winddruk, een scheve montage of een ventilator die te veel trillingen doorgeeft aan het kanaal.

Veelgemaakte fouten bij terugslagkleppen

De meest voorkomende fout is een klep gebruiken als oplossing voor een groter ventilatieprobleem. Een terugslagklep verhelpt geen te klein kanaal, een vervuild ventiel, een zwakke ventilator of onvoldoende toevoer van verse lucht. Voor effectieve afzuiging moet er ook lucht de woning in kunnen komen, bijvoorbeeld via ventilatieroosters of een kier onder de deur.

Een tweede fout is een klep plaatsen in een kanaal met onvoldoende capaciteit. Elke klep geeft enige weerstand. In een goed gedimensioneerd kanaal is dat meestal beperkt, maar in een lange 100 mm-afvoer met meerdere bochten kan het verschil merkbaar zijn. Kies dan een lichtlopend model en beperk onnodige vernauwingen.

Ten slotte wordt onderhoud vaak vergeten. Controleer de klep bijvoorbeeld wanneer u de ventilator schoonmaakt. Verwijder stof voorzichtig met een droge doek of zachte borstel en kijk of de bladen vrij bewegen. Gebruik geen agressieve reinigingsmiddelen die kunststof of rubbers kunnen aantasten.

Een goed gekozen terugslagklep houdt ongewenste lucht buiten zonder de afzuiging onnodig te belemmeren. Meet eerst uw kanaal, kijk naar het complete traject en kies pas daarna het type klep. Zo blijft ventilatie in badkamer, toilet of bijkeuken doen waarvoor het bedoeld is: vocht en vervuilde lucht betrouwbaar afvoeren.